Uw feedback is belangrijk

Heeft u iets gezien op de site wat niet klopt of mist u misschien een functie? Laat het ons weten via het onderstaande formulier.

Recensies op theaternetwerk

Bekentenissen van Zeno

Bekentenissen van Zeno

Geschreven door: Marie-Jet Eckebus
Sinds: 03 november 2017

Al onze pogingen om gezondheid te verwerven zijn vergeefs ("De bekentenissen van Zeno", gezien op 2 november 2017 in theater Branoul)

In de eerste helft van de vorige eeuw schreef Italo Svevo zijn baanbrekende werk “Bekentenissen van Zeno”. Het is de denkbeeldige biografie van Zeno Cosini, een hypochondrische, ketting rokende Italiaanse zakenman. Doordrenkt van psychologische bespiegelingen, ironie en een bijna profetische kijk op de beschaving. Van dit meesterwerk maakte regisseur Manon Barthels een toneelbewerking, die t/m 17 december 2017 op diverse dagen wordt opgevoerd in theater Branoul te Den Haag.

“Bekentenissen van Zeno” is een woordenduel voor twee heren. In dit geval Remco Melles (Zeno Cosini) en Sijtze van der Meer (dr. S.). Het publiek wordt de zaal in gelokt met de lieflijke muziek van Boccherini’s stringkwartet in E major. Gezeten in het intieme zaaltje worden wij toegesproken door dr. S., een statige heer in een driedelig kostuum. Hij wijst ons erop dat onderling praten, rommelen in tasjes en knisperen met papiertjes niet op prijs wordt gesteld en dat mobiele telefoons uitgeschakeld moeten worden. 

Deze Dr. S., een psychiater, is door Zeno Cosini uitverkozen hem van zijn rookverslaving en ingebeelde kwalen af te helpen. Dr. S. stelt hem voor een biografie op te schrijven, waar Zeno, typend op een oude typemachine, met tegenzin aan begint.

Daarnaast heeft Zeno zijn wekelijkse sessies met de dokter. De twee heren, gezeten in lederen fauteuils en gekleed in 19e -eeuwse kleding, doen denken aan Sherlock Holmes en Dr. Watson. In een ‘oude jongens krentenbrood’-sfeer krijgen we langzaamaan een beeld van Zeno, de dandy, slapjanus, schuinsmarcheerder. Een man die achteloos met de meest foute, vrouwonvriendelijke opmerkingen rondstrooit. Opmerkingen als: “Ik kan geen vriendschap opbrengen voor een lelijke vrouw”. Een man die met vertedering vertelt dat zijn vrouw klappertandend van de kou op hem wacht wanneer hij laat thuiskomt, omdat hij haar gezegd had op een bepaalde tijd de haard te doven.

Desondanks krijg je als toeschouwer sympathie voor Zeno. Dat is de verdienste van Remco Melles, die Zeno de juiste lichtheid en charme meegeeft. Met zijn levendige mimiek en natuurlijke spel weet Melles het publiek voor zich te winnen. Aan zijn gezicht is af te lezen dat Zeno weer op één van zijn treffende oneliners zit te broeden.

Sijtze van der Meer is een perfecte “aangever”. Hij speelt een dienstbare rol, waar meer diepte in zit dan men op het eerste gezicht zou denken. Waarom reageert de goede dokter op bepaalde momenten zo enorm driftig? Is hij soms jaloers op de happy go lucky manier waarop Zeno in het leven staat? Want ondanks zijn hypochondrische inslag is Zeno weldegelijk een geluksvogel. Alles komt hem aangewaaid. Al zijn misstappen weet hij zó te draaien dat hij ongeschonden uit de strijd komt. Dat is inderdaad om jaloers op te worden. Zelfs om gek van te worden!

Als slotakkoord steekt Zeno een indrukwekkende monoloog af. Een grimmige, doch fatalistische kijk op de beschaving, waarin hij concludeert dat alle pogingen van de mens om gezondheid te verwerven vergeefs zijn. Het enige wat ons kan redden is een catastrofe, waarbij de aarde explodeert, in nevelvorm zal terugkeren en door de ruimte zweven, vrij van parasieten en ziekten. Zeno vindt het kennelijk een geruststellende gedachte en hij steekt de zoveelste “laatste sigaret” op.

“Bekentenissen van Zeno” werd geschreven in een tijd dat de psychoanalyse in de kinderschoenen stond. In het stuk komt dit tijdsbeeld sterk naar voren. Een tijdsbeeld waar om wij nu kunnen glimlachen of ons over kunnen verbazen. Maar wat soms verbijsterend actueel blijkt te zijn. Een stuk waar je nog lang over door kunt blijven praten en analyseren. Want hoe zit het nu precies met die Zeno?

Marie-Jet Eckebus

0 reacties op dit bericht

Bezig met laden...